Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych

OSOBY UPRAWNIONE DO KORZYSTANIA Z FUNDUSZU

Zgodnie z art. 2 pkt 5 u.z.f.ś.s. osobami uprawnionymi do korzystania z funduszu są:

1) pracownicy i ich rodziny,

2) nauczyciele pobierający nauczycielskie świadczenie kompensacyjne,

3) emeryci i renciści oraz ich rodziny,

4) inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie ZFŚS prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z funduszu.

Pracownicy

Pracownikami szkoły są oczywiście zarówno nauczyciele, jak i pracownicy niepedagogiczni (administracji i obsługi). Niezależnie od podstawy zatrudnienia, wymiaru czasu pracy i stażu są oni uprawnieni do korzystania z funduszu. Wykluczanie z korzystania ze świadczeń z funduszu pracowników z krótszym stażem pracy bądź zatrudnionych na czas określony stanowi dyskryminację w warunkach pracy, co jest zakazane na podstawie art. 183a § 1 k.p.

W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że pozbawienie świadczeń socjalnych pracowników na umowach próbnych lub umowach na czas określony jest sprzeczne z ustawą, chyba że dotyczy zwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe. Mając na uwadze, że pracodawca jest zobowiązany udzielać takiej pomocy tylko osobom dającym gwarancję lub dużą pewność zwrotu, rodzaj umowy może być powodem odmowy udzielenia świadczenia. Dotyczy to sytuacji, gdy okres zatrudnienia na dzień udzielenia pożyczki byłby krótszy niż okres zwrotu pożyczki. Pracodawca może zatem odmówić udzielenia pomocy osobie zatrudnionej na okres próbny (zob. Ł. Chruściel, Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Komentarz, Legalis/el. 2015, komentarz do art. 8).

Sytuacja jest bardziej złożona w przypadku osób zatrudnionych na czas określony. Wynika to z faktu, że pracownicy ci nie mogą być traktowani mniej korzystnie wyłącznie z powodu rodzaju umowy, na podstawie której są zatrudnieni (art. 183a § 1 i 3 k.p.). Z drugiej strony 

ZFSS_2024_BLOK.indd 19 2024-05-25 10:04:01 – 20 – 

udzielenie takiemu pracownikowi pożyczki z okresem spłaty znacznie wykraczającym poza uzgodnioną termin rozwiązania stosunku pracy powoduje wątpliwości co do zdolności pracownika do spłaty zaciągniętego zobowiązania. Pracodawca, będący administratorem, zobowiązany jest do odpowiedzialnego gospodarowania funduszem socjalnym i nienarażania jego środków na dające się przewidzieć uszczuplenie. Z tego względu można przyjąć, że uzasadnione jest odmówienie udzielenia pożyczki, jeśli zdecydowana większa część okresu spłaty przypadałaby na okres po rozwiązaniu umowy o pracę na czas określony. Uważam jednak, że taki zapis powinien być zawarty w regulaminie funduszu.

Emeryci, renciści, osoby pobierające nauczycielskie świadczenie kompensacyjne

Przez emerytów i rencistów należy rozumieć byłych pracowników danego zakładu pracy, dla których był on ostatnim miejscem zatrudnienia (z którego odeszli na emeryturę lub rentę), oraz osoby pobierające nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Sąd Najwyższy w uchwale z 15.11.1991 r. (I PZP 56/91, OSNCP 1992, Nr 4, poz. 63), która została wydana na gruncie Ustawy z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym w jednostkach gospodarki uspołecznionej (tekst jednolity: Dz.U. 1990 nr 58 poz. 343, ze zm.), stwierdza, że emeryci lub renciści mogą korzystać ze świadczeń tylko u jednego byłego pracodawcy – tego, u którego byli ostatnio zatrudnieni. Jeżeli emeryt podejmuje zatrudnienie, wówczas, jak wskazuje SN, status pracownika jest „mocniejszy” od statusu emeryta i świadczenia przysługują mu jako pracownikowi (zob. Ł. Chruściel, Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Komentarz, Legalis/el. 2015, komentarz do art. 2).

[Przykład]

Osoba, która przechodzi na emeryturę w 2016 r. poprzez rozwiązanie stosunku pracy u pracodawcy A, jest uprawniona do świadczeń z funduszu właśnie od tego pracodawcy. Jeżeli w latach kolejnych podejmie pracę u pracodawcy B, to w tym okresie 

ZFSS_2024_BLOK.indd 20 2024-05-25 10:04:01 – 21 – 

będzie uprawniona do świadczeń tylko od pracodawcy B jako pracownik, a po zwolnieniu – do świadczeń tylko od pracodawcy B jako emeryt – były pracownik. Gdyby osoba ta zatrudniła się u pracodawcy C, wówczas świadczenia będą jej przysługiwać na analogicznych zasadach tylko od pracodawcy C.